OVERZICHT

BUURTWERK - LEKKER MAKKELIJK

De Buurtontdekkers gaan een boek schrijven 'Buurtwerk lekker makkelijk'. De uitkomst van onze poll op LinkedIn liet zien, dat 92% behoefte heeft aan een praktijkboek over buurtwerk. Het boek dat wij gaan schrijven is voor iedereen die gaat voor meer geluk in de buurt. Gericht op anders kijken, denken, doen. Een echt ‘doenboek’ vol creativiteit dat jou als lezer tips, tools en inspiratie biedt voor lekker makkelijk buurtwerk.


Waarom ‘Buurtwerk-lekker makkelijk’?
In onze trainingen Buurtwerk lekker makkelijk krijgen wij vaak de vraag ‘maar hoe dan’? Hoe krijg je bewoners in beweging? Hoe ontwerp je samen met bewoners een creatieve buurtaanpak? Hoe benut je de kansen in de buurt gericht op innovatie? Hoe ontwikkel je een goed proces? Na onderzoek onder onze deelnemers aan de trainingen, hebben wij de knoop doorgehakt. Wij gaan een praktijkboek over buurtwerk maken. En dan niet alleen voor de professionals, maar ook voor bewoners die zich actief inzetten voor de buurt.


Ons Huis
Buurtwerk bestaat dit jaar al 130 jaar. Op 10 mei 1892 werd in de Rozenstraat in de Amsterdamse volkswijk de Jordaan, het eerste buurthuis van Nederland geopend. Bij dit eerste buurthuis ‘Ons Huis’, draaide het al om gemeenschapsontwikkeling – community development. De opening van ‘Ons Huis’ kan gezien worden als de start van het buurtwerk in Nederland. De Buurtontdekkers vinden dit jubileumjaar van het buurtwerk, een mooi jaar om te starten met het boek ‘Buurtwerk – lekker makkelijk’. De oprichting van buurthuis Ons Huis werd geïnspireerd door de Toynbee Halls uit Engeland. Dit Volkshuis idee komt van Arnold Toynbee waarbij de hogere en de lagere klasse bij elkaar werden gebracht ‘ter verheffing van het volk’. Uit de volkshuizen is in de 20e eeuw het sociaal cultureel werk en het buurthuiswerk voortgekomen.


Oude wijn in nieuwe zakken
Om de 100 jaar is er in de Westerse samenleving een golfbeweging te zien van individueel naar collectief en andersom. Aldus Robert Putnam (Amerikaanse politicoloog). Op dit moment staan wij na 100 jaar weer aan de voet van de berg, omhoog naar het collectieve. Naar een solidaire samenleving waarin we weer van betekenis willen zijn voor elkaar. Dat is onder meer ook te zien aan de toename van vacatures voor buurtwerkers, opbouwwerkers en andere functietitels gericht op het collectieve. De community doet er weer toe. Het besef dat we het niet alleen kunnen, maar elkaar keihard nodig hebben in onze samenleving, heeft door de coronacrisis een extra boost gekregen.
Natuurlijk is het mooi dat er weer meer aandacht is voor buurtwerk. Maar juichen we niet te vroeg?

In de afgelopen jaren is de beroepsgroep buurtwerkers en opbouwwerkers geslonken van 1600 naar 400 professionals. Natuurlijk mede door het wegbezuinigen van het wijkgericht werken rond 2012. Er is nu weer een toename van vacatures te zien, maar gezien de vacatureteksten is er wat mij betreft sprake van oude wijn in nieuwe zakken. Vacatureteksten als de verbindende schakel tussen bewoners, organisaties en gemeente, onafhankelijke positie, omgaan met verschillende belangen, analytisch vermogen, een meester in het verbinden van mensen. Mijn driehoek allergie als oud-opbouwwerker komt alweer naar boven. Buurtwerk anno nu vraagt om wat anders. Een creatieve professional die samen met bewoners de sociale verandering in de buurt handen en voeten geeft. Gericht op het coachen van de collectieve ideeën, oplossingen, kansen, belangen, vragen en behoeften van bewoners in de buurt. Om met elkaar de leefomstandigheden in de buurt te versterken. Samen met bewoners sociale verandering in de buurt creëren en innovatieve oplossingen bedenken en uitvoeren voor de vraagstukken in de buurt. Oftewel terug naar het begin van buurtwerk, community development.


De kracht van de eenvoud
Wij hebben het buurtwerk veel te complex gemaakt. De sociale sector is zover door geprofessionaliseerd dat we de bedoeling van ons werk uit het oog zijn verloren. We hebben een taal ontwikkeld waarvan we zelf niet meer weten wat we er precies mee bedoelen. Doen wat nodig is, mensen in hun kracht zetten, zelfredzaamheid, maatwerkvoorziening, het voorliggende veld. Omdat we door een systeembril naar de buurt kijken, hebben wij de buurt gereduceerd tot een probleemgebied en ons werk daardoor veel te complex gemaakt. Daarom kiezen wij vanuit De Buurtontdekkers voor de kracht van de eenvoud. Niet te verwarren met simpel, want eenvoud is knap ingewikkeld. Buurtwerk lekker makkelijk gaat over hoe we buurtwerk weer eenvoudig kunnen maken, door te werken vanuit het bewonersperspectief en niet vanuit het instellings- of professionele perspectief. Of vanuit de gemeente die zich inmiddels heeft opgeworpen als opdrachtgever en opdrachtnemer van menig buurtwerker. Ter illustratie van de eenvoud. Wij hebben lang getwijfeld hoe wij onszelf zouden noemen, opbouwwerker, sociaal ondernemer, wijkwerker, buurtwerker, sociaal makelaar. Na onderzoek onder de bewoners in de buurten waar wij werken is het buurtwerker geworden. Dat vonden veel bewoners duidelijk. Ook dat is de kracht van de eenvoud


Buurtwerk hoe dan?
Oké wij zijn buurtwerkers, maar natuurlijk ook sociaal ondernemers. De Buurtontdekkers zijn één van de ongeveer 5000 sociale ondernemingen in Nederland. Hoeveel ondernemers zich daarvan richten op buurtwerk is ons onbekend. Maar we durven de gok wel aan dat er inmiddels net zoveel of misschien wel meer sociaal ondernemers zijn, dan het aantal reguliere buurtwerkers/ opbouwwerkers in dienst van de welzijnsorganisaties. Sociaal ondernemers zoeken innovatieve oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. De maatschappelijke impact staat voorop. Bij ons is dat ‘voor meer geluk in de buurt’. Ondernemend denken en doen creëert kansen en leidt tot innovatie. Daarom hebben wij daar in onze trainingen veel aandacht voor. Welzijnswerkers en sociaal ondernemers kunnen van elkaar leren.


Bij de Buurtexpeditie, onze uitvoering in de buurten, doen wij altijd een beroep op de creativiteit en de creatiekracht van de bewoners. Zoals het pop-up museum in Loppersum of de Buurtvloot in de Zeeheldenbuurt. Wij houden van spel in onze buurtaanpak en spelenderwijs ontwikkelen. Spel leidt tot de mooiste ontdekkingen en stimuleert creativiteit. Mensen raken enthousiast van spelen en creativiteit. Het is positief, leuk en geeft lol. Want creativiteit is het fundament van lol. ‘Creativity is intelligence having fun’ (Einstein). Het haalt mensen uit hun comfortzone.


Mensen stimuleren tot creativiteit is belangrijk, maar nog belangrijker is het gewoon gaan doen. Werkenderwijs ontwikkelen is wat ons betreft effectiever, dan eerst grootse en ingewikkelde plannen maken. ‘Learning is experience, everything else is just information’ (Einstein) – leren is ervaren, al het andere is slechts informatie. Na het doen gaan we uitvinden. Wat hebben we onderweg geleerd? Welke innovatieve oplossingen kunnen bewoners bedenken, om de vraagstukken in de buurt op te lossen?


Zie hier onze vaste aanpak in vier stappen: ontdekken, inspireren, doen en uitvinden. Dit is ook de rode draad in ons boek ‘Buurtwerk-lekker makkelijk’Hopelijk is buurtwerk na het lezen van ons boek straks een stuk makkelijker geworden. Wat zou jij willen leren van het boek?

‘Creativity is intelligence having fun’